Arbeidsmigranten weggestopt op de Wildhorst: ‘Ze zitten in een volledig rechteloze situatie’

Beschimmelde badkamers, gebrek aan privacy en vieze, dunne matrasjes in slaapkamers die tussen vreemden gedeeld worden: dat is de realiteit voor arbeidsmigranten die wonen op landgoed De Wildhorst in Heeswijk-Dinther.

Dat blijkt uit onderzoek van Dtv Nieuws. Naast dat Dtv Nieuws een kijkje nam bij de bungalows op de Wildhorst, maakte het onderzoek naar de leefomstandigheden van arbeidsmigranten ook gebruik van 35 inspectierapporten van de gemeente Bernheze. De gemeente controleert namelijk met enige regelmaat de huisvesting van arbeidsmigranten. Daarnaast sprak Dtv Nieuws met een aantal arbeidsmigranten, die uit angst hun baan te verliezen niet voor de camera of met hun naam wilden reageren. In plaats daarvan worden een aantal anonieme verklaringen opgevoerd. De gegevens van deze mensen zijn uiteraard bekend bij de redactie van Dtv Nieuws. De meeste mensen die op de Wildhorst wonen, werken bij het distributiecentrum van de Jumbo in Veghel.

Het beeld dat naar voren komt na een rondgang langs de bungalows op de Wildhorst is er één van verwaarloosde, slechte woonomstandigheden. Voor Kim van Ekris van de FNV helaas geen verrassing meer. “Ik heb slechter gezien, maar ik heb zeker ook beter gezien. De mensen die hier wonen, klagen over slecht geventileerde ruimtes waarvan de ramen niet meer open of dicht kunnen, over gebrekkige privacy en hoge huurprijzen."

Van Warschau naar Heeswijk-Dinther

Hoe belanden deze voornamelijk Poolse, jonge arbeidskrachten nou precies op een camping in Heeswijk-Dinther? "Het uitzendbureau maakt al in het thuisland van de migranten reclame voor Nederland. Dat gaat met posters, met leuke filmpjes over het Nederlandse leven. Ze worden enthousiast gemaakt met verhalen over hoge lonen en goede woonomstandigheden. Vervolgens komen ze hier, en zijn ze opeens voor alles afhankelijk van datzelfde uitzendbureau. Bovendien blijkt het salaris bijna altijd veel lager te liggen dan gedacht, en wonen ze in deze bungalows op de Wildhorst", schetst Van Ekris de route die de gemiddelde arbeidsmigrant volgens haar aflegt. 
Het uitzendbureau, zo legt Van Ekris uit, heeft vaak een huurovereenkomst met de parkbeheerders.

Privacy is geen ding

“Ik heb ook gehoord dat ze onaangekondigde controles krijgen van een parkbeheerder en dat er na die controles wel eens spullen van de migranten zijn verdwenen. Dus dan kun je er vanuit gaan dat dat idee dat privacy een ding moet zijn, bij de beheerder en het uitzendbureau niet speelt”, legt Van Ekris uit.

“Één keer per week komt de beheerder van de camping ons controleren, om te kijken of we het huisje netjes houden. Die beheerder controleert ons huis ook als we er niet zijn, en er gaan op camping verhalen rond over dat hij door persoonlijke spullen gaat. Ik had zelf een goed keukenmes gekocht een tijdje geleden, en dat was ook opeens weg”, volgens één van de bewoners.
 
Een ander probleem met de permanente bewoning op de Wildhorst is dat van de inschrijving van de migranten in de Basisregistratie Personen oftewel BRP. “De eerste drie maanden die migranten in Nederland doorbrengen, hoeven ze natuurlijk niet perse ingeschreven te staan. Tegelijkertijd blijven mensen vaak veel langer plakken, en worden ze regelmatig verplaatst. Zo kun je dus onder het mom van tijdelijkheid, mensen jarenlang in Nederland houden. De mensen kunnen dan dus ook geen auto kopen, en hebben bepaalde rechten niet. Dus je creëert een volledig rechteloze situatie”, vertelt Van Ekris.

Geen van de bewoners die Dtv Nieuws sprak, stonden ingeschreven bij de gemeente. “Het liefst zou ik voor dit geld gewoon een huisje huren ergens in Oss, maar dat kan niet omdat we ons niet kunnen inschrijven bij de gemeente. Dus nu zitten mijn verloofde en ik hier vast”, vertelt een bewoner. 

De tekst loopt door onder de video.

De gemeente als controlerende macht

In oktober van dit jaar lanceerde de gemeente Bernheze een nieuw plan: “Beleid huisvesting internationale werknemers Gemeente Bernheze”. In dit plan erkent de gemeente dat er verschillende problemen een rol spelen bij de huisvesting van arbeidsmigranten, zoals bijvoorbeeld specifieke gedoogconstructies, gebrekkige informatievoorziening voor de arbeidsmigranten in hun eigen taal, of illegale bewoning. Uit de inspectierapporten die de gemeente verstrekte aan Dtv Nieuws komt een vergelijkbaar beeld naar voren; het absolute merendeel van de adressen uit deze rapporten heeft bijvoorbeeld om te beginnen al überhaupt niet de juiste vergunning.

'Ik zou me schamen'

Een rapport uit mei 2019 bijvoorbeeld, geeft een toelichting op wat de inspecteurs van de gemeente zoal tegenkomen: “Tijdens de controle blijkt dat er op veel plekken de ventilatie is afgeplakt. Dit leidt tot schimmel in gedeeltes van de woning. Verder zijn de ketels niet gekeurd en hangt er in verschillende delen van de woning open elektrische bedrading. Tijdens verder onderzoek bleek er nog een arbeidsmigrant in de woning te verblijven. In het gedeelte rechtsachter waren door middel van houten platen twee aparte kamers gecreëerd. In elk van deze ‘kamers’ stond een bed.”

Of deze inspectie van oktober 2017: “De slaapvertrekken gaan wel, rest van het pand is slecht onderhouden. Voor het kind van 3 jaar oud wat daar samen met de vader verblijft is de hygiëne slecht. Ook lijkt dit me voor zo’n kind geen goede omgeving omdat het daar met allemaal mannen verblijft en er dus geen vader/moeder-omgeving is”.

 Één van de inspecteurs geeft zelfs aan dat hij het zelf anders zou doen, als hij arbeidsmigranten zou huisvesten: “Het is een oud pand dat in slechte staat verkeert. De eigenaar heeft alles op het randje onderhouden. Als ik de eigenaar van het pand was, zou ik mij schamen om mensen zo onder te brengen. Het is koud en vochtig in huis” (11 september 2017).

Het bleek onmogelijk om te achterhalen, wat de gemeente Bernheze vervolgens voor stappen neemt op het moment dat zij overtredingen of andere problemen rondom huisvesting vaststelt. Ze heeft de mogelijkheid bij herhaalde constateringen van misstanden, om een dwangsom op te leggen. De gemeente kon ons geen inzage geven óf en hoe vaak dit gebeurt. “De toezicht en handhaving op de huisvesting van arbeidsmigranten behoort tot de reguliere werkzaamheden, waardoor deze zaken niet apart worden geregistreerd en bijgehouden. Wij werken namelijk op dossierniveau. Hierdoor is het helaas niet mogelijk om de gevraagde statistieken te geven”, aldus een woordvoerder.

Dinsdag in het Dtv Nieuws en op onze website ruimte voor de reacties van de directeur van het verantwoordelijke uitzendbureau, Otto Workforce, en de Bernhezer wethouder Peter van Boekel. 

Voor reacties, vragen en/of opmerkingen over dit verhaal of tips voor andere onderzoeksverhalen: mail direct met onze onderzoeksjournalist Rosa de Buisonjé via rosa@dtvnieuws.nl. 

Dit verhaal werd mede mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Dtv, Omroep Venlo, Studio040 en WOS Media werken gezamenlijk aan lokale onderzoeksjournalistiek.