Eerste zittingsdag tegen Martien R.: ‘Hij is een trofee geworden voor de opsporingsdiensten’

In de rechtbank in Den Bosch is maandag het proces Onderzoek Noord, de zaak tegen de criminele familie R. uit Oss begonnen. Tijdens de zitting liet hoofdverdachte Martien R. direct van zich horen: “Er is een beeld van mij gecreëerd dat ik een grote maffiabaas ben, maar dat ben ik helemaal niet”.

De eerste dag van het megaproces staat vooral in het teken van gebakkelei over de vraag of justitie haar boekje te buiten is gegaan bij het opsporingsonderzoek. Martien R. begint vrij snel over de verdenkingen in de media waarvoor hij niet wordt vervolgd zoals liquidaties en brandstichting. Zijn advocaat, Jan-Hein Kuijpers vult aan: “Ik vind het schandalig hoe er met de rechten van deze familie wordt omgegaan. Het Openbaar Ministerie vindt dat zij zich moet ventileren via de media. De verdediging werd de mond gesnoerd.” Volgens Kuijpers wordt Martien gezien als trofee van de Brabantse opsporingsinstanties. “Hij is niet de godfather, maar de most wanted man van Brabant.” Later op de zitting stelt het OM dat dit een volstrekt onjuist is. 

Martien R., zijn 3 broers, zoon, neef, schoonzus en de andere verdachten werden opgepakt tijdens de grote politieactie Operatie Alfa. Martien R. wordt door het OM beschouwd als de leider van de organisatie die zich bezighield met grootschalige handel in drugs en wapens.

Kritiek

Maandag werd er nog niet inhoudelijk gesproken over de gepleegde strafbare feiten. De eerste dagen worden besteed aan zogeheten preliminaire verweren. Advocaten krijgen dan de gelegenheid hun kritiek te uiten voorafgaand aan het inhoudelijke proces. Advocaat Kuijpers heeft kritiek op de start van het onderzoek, die zou onrechtmatig zijn geweest. Volgens Kuijpers heeft Operatie Alfa zich niet gericht op concrete feiten en verdenkingen. Desondanks zou R. worden afgeluisterd en geobserveerd om een zaak tegen hem op te bouwen. Kuijpers vindt dat het Openbaar Ministerie daarom niet ontvankelijk moet worden verklaard in de vervolging.  “Van klassieke opsporing is nooit sprake geweest. Als het OM zegt dat dat wel zo is, dan liegt men dus. Wéér”, aldus de advocaat. Het OM onderbreekt Kuijpers. “Ik accepteer niet dat hier wordt gezegd dat wij liegen”. Kuijpers gaat verder: “Als ik dat onderbouw, kan ik dat zo zeggen.”

De voorzitter van de rechtbank noemt het betoog van Kuijpers 'prikkelende bewoordingen' en wil concreet weten wat volgens Kuijpers de leugens zijn van het OM, zodat de officieren daar op kunnen reageren. Kuijpers: “Ik heb net 23 pagina's voorgelezen met concrete voorbeelden.” Advocaat Van Gaal, van een ander familielid, stemt met advocaat Kuijpers in. Hij wil meer informatie over de aanvang van het onderzoek om te kunnen beoordelen of er nog sprake is van een eerlijk proces.

Het OM reageert dat er geen sprake is van een oneerlijk proces, omdat er wel degelijk een verdenking was in de zaak tegen Martien R. Het zou gaan om onder meer verdovende middelen en georganiseerde criminaliteit. Het OM vindt dat er geen opsporingsmiddelen zijn gebruikt in een stadium waarin dat nog niet was toegestaan.
 

Beeld- en geluidsopnames

De politie heeft gedurende het onderzoek geheime beeld- en geluidsopnames gemaakt in de schuur, ook wel het ‘kantoor’, op het woonwagenkamp in Oss. Dit omvat een groot deel van het bewijsmateriaal, waardoor betrouwbaarheid en transparantie extra belangrijk is. Maar op de vraag van advocaat Kuijpers op welke dagen en tijdstippen er door de politie live werd meegekeken in het 'kantoortje' van de familie R., weigerde het OM antwoord te geven. Het zou gaan om 'tactische keuzes'. “Het OM weet dat ze geen transparantie kunnen geven, want anders is deze zaak gewoon stuk”, stelt Kuijpers. 
 
In een van de uitgewerkte gesprekken zou het doorladen en schieten van vuurwapens te horen zijn. Volgens Kuijpers is er sprake van een schending van het doorlaatverbod – het niet ingrijpen bij strafbare feiten – omdat het OM dit constateerde en er vervolgens niets mee deed. In het verdere verloop van de zitting blijkt dat meerdere advocaten zich aansluiten bij het pleidooi van Kuijpers. 
 
Echter, volgens de officier van justitie van het OM is er geen sprake van schending, omdat op het moment van afluisteren niet duidelijk was of er echte drugs en/of wapens aanwezig waren in de schuur. “Op beelden was achteraf te zien dat er wapens in en uit de schuur werden geladen. Het vermoeden dat daar geen wapens werden verstopt, werd later bevestigd toen er bij een doorzoeking geen wapens werden aangetroffen. Dat is later bevestigd bij doorzoekingen aan de Hoogheuvelstraat in Oss”, aldus een van de officieren van justitie.

‘Ronduit schandalig’

Verder zouden de afgeluisterde gesprekken niet juist zijn uitgewerkt door de politie. Martien R. noemt het ‘ronduit schandalig’ dat hij moest ontdekken dat de afgeluisterde gesprekken veel te laat, of niet correct zijn uitgewerkt. Volgens enkele advocaten kan er alleen worden bepaald of er door de politie rechtmatig is gehandeld, als alle informatie beschikbaar komt.
 
Dinsdag 18 mei staat er nog een inleidende zitting op het programma. Later in de week wordt er wel inhoudelijk gesproken over de verdenkingen.