Hoe corona ook hier toesloeg: een reconstructie

In drie weken tijd heeft het coronavirus het openbare leven in zijn greep gekregen. Hoeveel mensen zijn er sinds het eerste geval in onze regio eigenlijk besmet? En welke belangrijke beslissingen en maatregelen zijn er sindsdien genomen?

De man uit Oss komt, na een verblijf in Noord-Italië, het weekend voordat de scholen weer beginnen thuis. De Ossenaar realiseert zich dat hij in een risicoland is geweest en plaatst zichzelf bij thuiskomst vrijwel meteen in quarantaine, net als z’n kinderen en partner. Hij neemt ook meteen contact op met de GGD en het blijkt raak: het eerste geval van corona in onze regio wordt vastgesteld op maandag 2 maart.

Alles is nog bijna normaal
In de week die volgt druppelen langzaamaan meer gevallen van corona binnen. En binnen een week zijn de eerste gevallen bekend in Oss, Bernheze, Uden en Den Bosch. Op vrijdag 6 maart komt er voor het eerst een officieel RIVM-advies, speciaal gericht aan Brabanders aangezien de meeste gevallen van corona zich in onze provincie bevinden. Het advies luidt op dat moment nog: “Brabanders, blijf thuis bij verkoudheid". 

Dat corona niet ‘zomaar een griepje’ is, wordt op zondag 8 maart pijnlijk duidelijk, als we geconfronteerd worden met het eerste sterfgeval in ons gebied. Een 86-jarige man overlijdt in ziekenhuis Bernhoven aan het coronavirus.

Het weekend van 7 en 8 maart staat echter nog bol van de sport- en cultuuractiviteiten die, ondanks het toenemende aantal besmettingen, doorgaan. Zo spelen de dames van HC Den Bosch nog een wedstrijd op zondag en wint de Udense reddingsbrigade nog prijzen tijdens het NK  Simulated Emergency Response Competition.

Hamsteren & elleboogjes geven
Maar na een relatief normaal weekend worden de eerste gevolgen van de epidemie vanaf maandag 9 maart steeds meer merkbaar. Basisscholen in onze regio krijgen te maken met lege klassen. Het gevolg van het verzoek aan leerkrachten en leerlingen om met milde klachten school te mijden. Als aanvulling op zijn eerdere advies, adviseert premier Mark Rutte vandaag ook alle Brabanders zoveel mogelijk thuis te gaan werken.

Het aantal besmettingen in onze regio staat op dat moment op 30.

Tekst loopt door onder afbeelding

Voor de bovenstaande grafiek is gebruik gemaakt van data van het RIVM. De donkerblauwe lijn 'regionaal' omvat het totaal aantal besmettingen in onze regio. Het beginpunt van de grafiek is 9 maart; dat is dus niet gelijk aan de datum waarop onze eerste besmetting bekend werd gemaakt. Maandag 9 maart is de dag waarop het RIVM voor het eerst dergelijke cijfers presenteerde, en het mogelijk werd om per gemeente het aantal besmettingen bij te houden.

Sommige mensen weten zich met de dreigende situatie geen raad en raken in paniek. Wc-papier en blikvoer worden vanaf dat moment op grote schaal ingeslagen, met lege schappen in de supermarkten tot gevolg.

Het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch ziet zich dinsdag 10 maart zelfs genoodzaakt de desinfecterende handgel achter slot en grendel te zetten.

Twee dagen later, donderdag 12 maart, houdt Rutte opnieuw een persconferentie. De conclusie: de maatregelen en adviezen die al golden voor Brabant, worden uitgebreid naar heel Nederland. Voor iedereen geldt nu dat wie klachten heeft thuis moet blijven en sociale contacten moet mijden. Tot en met 31 maart worden alle evenementen met meer dan 100 bezoekers afgelast.

’s Avonds zendt Dtv een speciale aflevering van Focus uit, met de Bossche burgemeester Jack Mikkers, tevens voorzitter van de veiligheidsregio Brabant-Noord. Hij schaart zich achter de adviezen van Rutte en noemt beslissingen in deze tijd ‘duivelse dilemma’s’. Een voorbeeld van zo’n duivels dilemma is het besluit op dat moment dat er geen redenen zijn om de scholen te sluiten. Een besluit dat niet lang houdbaar blijkt.

Ondertussen blijft de teller oplopen: op dat moment zijn er 56 mensen besmet met corona in onze regio. Gehamsterd in de supermarkten wordt er nog steeds, de desinfecterende gel is bijna nergens meer te koop. Veel feestjes worden dat weekend al afgelast, maar nog lang niet iedereen is doordrongen van de ernst van de situatie.

Zwarte zondag
Alles is vergankelijk in tijden van crisis en dat wordt dit weekend op een bizarre manier duidelijk. Zondag 15 maart is een typische lentedag totdat in de namiddag Den Haag bekend maakt dat er extra stappen gezet moeten worden om het virus te beteugelen. Vrijwel alle horeca, scholen, kinderopvangcentra en sportclubs sluiten per direct hun deuren.

Bovendien moeten ook de coffeeshops dicht; dat leidt tot apocalyptische sferen, ‘wiethamsteren’ en ellenlange rijen bij coffeeshops in de regio. Ook BrabantZorg neemt een rigoureus besluit: de deuren van de zorginstellingen gaan op slot, waardoor opa’s en oma’s het wekenlang zonder bezoek zullen moeten doen. De teller staat op dat moment op 108 gevallen van corona.

Totale sociale isolatie
Maandag wordt iedereen wakker in een realiteit die wel héél erg afwijkt van die van een week geleden. En ook vandaag slecht nieuws. In Meierijstad overlijden op maandag 16 maart drie mensen aan het virus. Een lichtpuntje voor horeca-ondernemers die gister nog dicht moesten: eetgelegenheden mogen openblijven voor bezorgen en afhalen en zelfs de coffeeshops mogen speciale ‘afhaalloketten’ openen.

Slecht nieuws voor de voedselbanken: door het eindeloze gehamster in supermarkten dreigt er bij de voedselbank een enorm tekort. Dat wordt nu nog opgevuld door de eigen ‘voorraadkast’ van de voedselbank, en door de plotselinge overschotten bij de horeca, maar dat biedt slechts tijdelijk soelaas. Tegelijkertijd roepen mensen overal op om te stoppen met hamsteren; de distributiecentra liggen namelijk nog steeds vol. Nederland heeft eten genoeg.

Applaus voor de zorg
Ondertussen werkt inmiddels bijna half Nederland thuis terwijl mensen in de cruciale sectoren zoals zorg, onderwijs en opvang alle zeilen bijzetten om door te kunnen werken. Als steunbetuiging voor mensen in de zorg en als algehele morele oppepper wordt op dinsdagavond ‘corona weggeklapt’: door heel Nederland heen wordt er voor mensen in de zorg geapplaudisseerd. Dit levert, behalve kippenvel, ongelofelijk ontroerende beelden op. Kijk hier terug hoe mensen in onze gemeentes het zorgpersoneel een hart onder de riem staken.

Ook de meeste projecten in de lokale politiek liggen stil. Inwoners van Landerd en Uden krijgen op dinsdag 18 maart te horen dat besluiten over de herindeling van hun gemeenten worden uitgesteld. De omstreden nieuwe gemeentenaam Maashorst lijkt hiermee (in ieder geval voorlopig) van de baan.

Op diezelfde dag besluit modezaak Van Tilburg haar winkels voorlopig te sluiten. "Drastische tijden vragen om drastische maatregelen", vertelt eigenaar Peter van Tilburg. In de dagen daarna volgen veel winkels dat voorbeeld. Het wordt dan ook akelig stil in de binnensteden en winkelcentra.

Bernhoven 'op slot'
Op vrijdag 20 maart verschijnen er grote witte tenten voor de ingang van het Bernhoven ziekenhuis in Uden: het ziekenhuis kan door de enorme toename van het aantal coronapatiënten vrijwel geen andere zorg meer leveren en gaat ‘op slot’.

Het weekend dat volgt zou, zonder de coronacrisis, waarschijnlijk het eerste echte lenteweekend worden genoemd. Met prachtig, zonnig weer blijkt het voor veel mensen moeilijk om gehoor te geven aan de steeds luider wordende oproep om zoveel mogelijk binnen te blijven. Stranden en natuurgebieden stromen vol met mensen. Aan het eind van dat weekend, op zondag 22 maart, zijn er in onze regio 394 mensen besmet met het coronavirus.

Vandaag is het exact drie weken geleden dat onze regio te maken kreeg met het eerste coronageval. Inmiddels zijn alle kroegen en cafés, scholen, sportverenigingen en de meeste restaurants dicht. Alle evenementen, groot én klein, zijn afgelast en de winkelstraten in onze steden liggen er verlaten bij. Maar voor onze 'patient zero' is er genoeg reden om blij te zijn; zijn gezin en hijzelf zijn inmiddels weer hersteld van het COVID-19-virus en maken het naar verluidt goed.

Op het moment van schrijven kent onze regio 421 bevestigde besmettingen met het coronavirus.  

Dit verhaal werd mede mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Dtv, Omroep Venlo, Studio040 en WOS Media werken gezamenlijk aan lokale onderzoeksjournalistiek.

advertentie

Lees ook deze artikelen