advertentie Banner Trined

Trekkers, symbool van een achterhoedegevecht

Columnist Jan de Rond vindt dat boeren moeten stoppen met protesteren tegen het stikstofbeleid en in plaats daarvan nieuwe verdienmodellen moeten ontwikkelen. 

Door Jan de Rond

Boeren en hun trekkers bepaalden het nieuws van deze maand oktober. De boeren kwamen massaal hun erven af. De trekkers zijn groot, groter, grootst en de boeren zijn boos, bozer, boost. Boeren bulderen, burgers bewonderen, bestuurders beven en journalisten smullen.

Veel dieren zorgt voor veel mest en veel ammoniak (stikstof) op te weinig land. Als boeren geen rekening houden met hun land en de natuur, hun krachtigste productiemiddellen, schieten ze in de eigen voet en slaat de natuur terug. Dat is nu aan het gebeuren. Daar helpt massaal protesteren op grote trekkers niet aan. Vernieuwen, innoveren, is het toverwoord. Nieuwe verdienmodellen zijn de weg uit de misère.

Sinds midden jaren tachtig van de vorige eeuw doet de overheid al verwoede pogingen om de groei van de agrarische sector te sturen en te beteugelen. Pionier op dit vlak is de in juli 2017 overleden Gerrit Braks. Melkquota, mestboekhouding, s(t)aldering; de overheid probeert van alles, maar stuit steeds op enorme (lobby)kracht en groot verzet. Toen en nu kwamen de trekkers massaal tevoorschijn.

Op de trekkers zitten spiegels, achteruitkijkspiegels. Ze zijn jammer genoeg te klein om serieus in te kijken. En dat is wel nodig, want de geschiedenis wijst vaak de weg naar de toekomst

Geschiedenis

Op het Hollandse platteland zijn in de afgelopen 1000 jaren veel innovaties ontstaan. In de landbouw en veeteelt werden Nederlandse innovaties ontwikkeld en ingezet: waterbeheersing (10de tot 17de eeuw), selectie (19de eeuw), landwinning, landinrichting en veredeling van dieren en planten (20ste eeuw).

Poldermodel
Vooral in de 20ste eeuw is de samenwerking tussen overheid, kenniscentra, bedrijfsleven en boeren kenmerkend voor de Nederlandse innovaties. De realisatie van de IJsselmeerpolders en de ruilverkaveling op het ‘oude land’ zijn door deze samenwerking een groot succes. Het ‘poldermoddel’ is geboren.

21ste eeuw
De agrarische sector loopt in de wereld voorop qua circulariteit. Nederland en zijn boeren zijn een wereldleider op gebied van landbouw geworden, met toonaangevende technologieeën en exportcijfers die de pan uit rijzen. Terwijl het merendeel van de producten de grens overgaan blijven het afval en de restproducten achter in ons kleine land. Te veel op te weinig land. De hoop is gevestigd op herstel en restauratie van het landschap en het platteland.

We hebben boeren en verdienmodellen nodig die niet alleen economisch gericht zijn maar waarin boeren zich ook maatschappelijk verdienstelijk maken

Grenzen bereikt
De grenzen van groot, groter, grootst zijn bereikt, zo concludeert de commissie Remkes in haar rapport ‘Niet alles kan’. We hebben boeren en verdienmodellen nodig die niet alleen economisch gericht zijn maar waarin boeren zich ook maatschappelijk verdienstelijk maken. Voor onze Nederlandse samenleving, voor landschap, milieu, cultuur, energie, sociale omgeving, natuur, et cetera.

Mijn ouders hadden een gemengd bedrijf waar ze regelmatig een verdienmodel toevoegden aan de bedrijfsvoering. Ze verplaatsten hun bedrijf en gezin. Verhuisden na de watersnood en ruiming van al het vee vanwege Abortus Bang van West-Brabant naar de Noordoostpolder. Boerden op zeer natte zeebodem met lage productiewaarde (32%). Ontgonnen en cultiveerden de grond en introduceerden de eerste greppelfrees in de regio. Begonnen met nieuwe melkkoeien en traditionele akkerbouw. Voegden varkensfokkerij en bollenteelt toe aan de bedrijfsvoering. Pasten zich aan de veranderende omstandigheden aan. Ondervonden veel tegenslagen, maar wisten elke keer weer op te krabbelen, verder te gaan en het bedrijf uit te bouwen. Hadden weinig sympathie voor demonstreren en protesteren, maar veel gevoel voor ondernemen en innoveren.

Stop met massaproductie voor ‘Verwegistan’. Bedien de lokaal/regionale omgeving. Er is werk aan de winkel

Achteruitkijkspiegel
Gebruik de achteruitkijkspiegel. Leer van de rijke tradities en geschiedenis, die bol staan van de innovaties. Sla de hand aan de ploeg en ga nieuwe begaanbare paden op. Ontwikkel vernieuwende verdienmodellen in de traditie van het oude en vertrouwde ‘gemengd bedrijf’ met spreiding van risico’s; akkerbouw, veeteelt, tuinbouw, educatie, zorg, energie, landschapsbeheer, toerisme, et cetera

Kijk naar het zich ruim 20 jaar ontwikkelende principe van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, met aandacht voor de drie P’s, people, planet en profit. Verdienmodellen die goed zijn voor mensen én de planeet (natuur). Stop met massaproductie voor ‘Verwegistan’. Bedien de lokaal/regionale omgeving. Er is werk aan de winkel.

Kijk in de achteruitkijkspiegel en zie de eigen geschiedenis, vindingrijkheid en innovatiekracht.

Jan de Rond (1954) is boerenzoon, geboren in West-Brabant en via de Noordoostpolder (waar hij opgroeide), Twente, West-Brabant en de Randstad in 1990 gaan werken in Oost-Brabant.